Op bezoek bij de ondernemende hoeders van onze cultuur...
Geplaatst door Sebastian Hamers op 2011-12-01 15:51:00
Bekijk reacties (0)
ADC: Indiana Jones in Amersfoort....
Geen idee wat ik kon verwachten toen ik afreisde naar het Archeologisch Dienstencentrum, voor mijn nieuwe ondernemersblog. Veel mensen denken bij het woord “archeologie” al snel aan bevlogen wetenschappers die gewapend met een theelepeltje en een kwastje de prachtigste kunstschatten uit exotische afgravingen tevoorschijn toveren. Mijn eigen fantasieën gingen zelfs nog wat verder. Want archeologie is natuurlijk vooral ook een romantisch vak. Dus tegen de tijd dat ik het Amersfoortse kantoor van Dorien Froling en Jan Hendriks betrad hoopte ik stiekem dat ik in een Indiana Jones-achtige filmset terecht zou komen...
Nou, dat was natuurlijk een beetje te veel gevraagd. Maar toen mijn gedachten weer terug waren op aarde, bleek al snel dat de romantiek zeker niet verdwenen is uit het leven van de hedendaagse archeoloog. Een van de eerste relikwieën die ik aantrof bij Jan en Doriens Archeologische Dienstencentrum was een wrakstuk van een koopvaardijschip uit de gouden eeuw. De bijbehorende fotoreportage liet zien dat het opduiken van dit soort brokken vaderlands erfgoed wel degelijk een avontuurlijke aangelegenheid is, waar mening gecertificeerd hobby-duiker zich niet zo snel aan zal wagen... Dus toch een beetje Indiana Jones in Amersfoort?
Ja en nee. Aan de ene kant moet je natuurlijk een enorme passie hebben voor historie en archeologie om bij een archeologisch bedrijf te willen en kunnen werken. En ja, het bij weer en wind, met eindeloos geduld opgraven van de prachtigste historische bodemschatten, die elk hun eigen verhaal vertellen is natuurlijk spannend en meeslepend. Puzzelstukjes die samen de lege plekken in de legpuzzel van onze geschiedenis, van ons land, onze wereld, van onszélf invullen... Die bevlogen passie voel je bijna onmiddellijk wanneer je kennismaakt met Dorien Froling en Jan Hendriks. Maar je hoeft niet lang met deze ondernemers te praten om te beseffen dat er meer is dan passie. Het archeologisch dienstencentrum is namelijk een serieus bedrijf waar meer dan honderd mensen werken. Het is bovendien een onderneming met de nodige historie, omdat het oorspronkelijk een steunstichting van de Rijks Archeologische Dienst was.
Vijftien jaar geleden was er namelijk nauwelijks sprake van een archeologische sector in Nederland. Toch vond de Nederlandse regering dat het beter was het Archeologische Diensten Centrum te verzelfstandigen. Het ADC werd een staatsdeelneming en in 2006 hebben Dorien en Jan het bedrijf gekocht middels een management buy-out. Een bijzondere stap, want in eerste instantie zou een wegenbouw bedrijf de organisatie over nemen, maar dat stuitte op de nodige bezwaren bij de ADC-archeologen, waardoor een unieke mogelijkheid ontstond voor Dorien en Jan om als nieuwe eigenaren van ADC zelf geschiedenis te schrijven
Op dat moment waren Dorien en Jan al de nodige jaren in verschillende rollen actief binnen het ADC. Dorien, een in Nijmegen afgestudeerd historicus, omschrijft zichzelf als een van de eerste commerciële mensen binnen het ADC. En Jan was aanvankelijk als interim manager en vervolgens als commissaris betrokken bij ADC. Zij begrepen als geen ander dat de kennis en cultuur bij ADC zo specifiek waren, dat een management buy-out waarschijnlijk de allerbeste optie was voor dit bijzondere bedrijf. Dus Jan trok de stoute schoenen aan en vroeg of Dorien met hem het ondernemersavontuur wilde aangaan. Met succes!
De Groei van ADC
De business van ADC kreeg in 2007 een wettelijk steuntje in de rug. Voortaan moest er verplicht archeologie plaatsvinden als er een historische bodemschat werd gevonden. Bovendien is op Europees niveau bepaald dat vondsten bij voorkeur in de grond moeten blijven, waarbij de bodem als een soort natuurlijke archiefkast wordt beschouwd. Mocht dat laatste niet mogelijk zijn, dan geldt: de vervuiler, of liever de partij die de vondsten naar boven moet halen, betaalt. Een unieke kans voor ADC, want het bedrijf heeft hierdoor min of meer “verplichte klanten”. De gemeentes spelen meestal de rol van project manager, maar de feitelijke klanten zijn de bouwbedrijven, de baggeraars en andere bedrijven die regelmatig op historische vondsten stuiten. Door de crisis is anno 2011 echter zo’n tachtig procent van de omzet overheid-gerelateerd, één van de redenen dat Dorien en Jan wat extra ondernemerskennis en -inspiratie opdoen bij het Groeiversneller Programma. Immers, naast de “wettelijk verplichte klanten”, focust ADC zich op “liefhebbersklanten”, klanten met een passie voor historie en archeologie. Klanten die ADC erbij halen omdat ze het wíllen en niet omdat het toevallig moet... Klanten die om een slimme marketing benadering vragen.
De Droom
De droom van Dorien en Jan is dat ADC het grote publiek bewust maakt van de waarde van ons erfgoed, zodat we weten waar we vandaan komen. Volgens Dorien kan het heden namelijk niet zonder het verleden. Dat breed gedragen besef is de stempel die zij met ADC op de aardkorst wil zetten.Die droom, die passie kun je uitsluitend realiseren als je de allerbeste bent in je vak, met absolute topmensen die tot de verbeelding sprekende resultaten neerzetten. De belangrijkste succesfactoren waarop Dorien en Jan sturen hebben dan ook vooral te maken met opleiding en innovatie. En dat vraagt nogal wat van de twee ondernemers. “Loslaten” bijvoorbeeld. Want zoals Jan het prachtig verwoordt: “Over de grenzen van je eigen kunnen, kan een ander verder reiken...”.
Door die menselijke insteek en door die richtinggevende droom, is het gelukt zowel de OR, het MT, de RvA en de RvC op één lijn te krijgen. “De relatie met de Ondernemingsraad is van een uit het verleden ontstane moeizame relatie, uitgegroeid tot een productieve werkrelatie.” vertelt Dorien. Een open vorm van communicatie, waarbij Dorien en Jan niet terugschrikken voor soms zeer stevige feedback, blijkt bijzonder heilzaam te zijn voor het onderlinge vertrouwen. En juist dat vertrouwen is de belangrijkste voedingsbodem voor die andere succesfactor: innovatie. Of het nu gaat om een grotere zeef, waardoor er efficiënter gewerkt kan worden in het veld, of het verregaand digitaliseren van alle plaatjes en resultaten, de nieuwste technieken staan centraal in de werkwijze van ADC.
Toch draait het bij ADC om de inhoud. Alle avontuurlijke graaf- en duikwerkzaamheden zijn leuk, maar het wetenschappelijk gehalte mag nooit vergeten worden. Dorien en Jan zijn juist op dit aspect zeer stellig: “De klant wil waar voor zijn geld, wij willen de beste mensen. Het ADC ondersteunt de mensen in zowel hun zakelijke als inhoudelijke ontwikkeling. Archeologen moeten bijvoorbeeld de kans krijgen voor extra of aanvullend onderzoek of bijvoorbeeld te promoveren op hun eigen vakgebied. Daarmee steken we menig concurrent naar de kroon!”
Innovatie & Visie
Aangenaam verrast door het visionaire, innovatieve karakter van ADC en haar directie, vroeg ik me af wat Groeiversneller kan bijdragen aan het succes van Dorien en Jan. En toen bleek dat ook deze toppers zich wel degelijk verder willen ontwikkelen, continu op zoek zijn naar evenwicht tussen zakelijke bedrijfsvoering en de inhoud. De persoonlijkheidstest die ze samen deden, toonde niet alleen aan dat de onderlinge verschillen onze ondernemers vooral complementair aan elkaar maakten, maar vooral leerde het ze de rol te kiezen die het beste bij hen past. Inspiratie vinden Dorien en Jan bij de andere deelnemers, die hen eerlijke feedback geven en tot nieuwe inzichten brengen. Nieuwe inzichten die bijvoorbeeld moeten leiden tot slimmere marketing, zodat bredere doelgroepen worden aangeboord. En dat is nodig. Want als hoeders van ons culturele erfgoed hebben Dorien en Jan nog veel werk te verzetten. Daarbij gaat het om het leggen van connecties: connecties tussen heden en verleden, connecties tussen intern en extern, connecties tussen mensen... Connectief ondernemerschap dus. Een bijzondere visie waarmee ADC misschien wel ondernemers-historie schrijft.
Auteur: Arko van Brakel
Arko van Brakel is "serial entrepreneur", spreker, columnist, auteur/schrijver ("Iedereen Ondernemer") en eigenaar van Nieuwe Helden.
Film materiaal
